Uzbekistan: “Sàn đấu riêng” của TQuốc và Nga

(Toàn cầu) - Giới học giả Nga nhận định, Moscow cần phải gấp rút “bắt tay” với Tashkent để kịp thời kiềm giễu cợt Trung Quốc tăng mạnh tác động tại Uzbekistan. Đa chiều: Thời cơ đã tới tay Nga Hãng thông tấn RIA Novosti (Nga) đưa tin, ngay sau khi chấm dứt Hội nghị thượng đỉnh G20 tại China hôm 5/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tới Uzbekistan để viếng cố Tổng thống Islam Karimov và dàn xếp với Thủ tướng Shavkat Mirziyayev. Theo Đa chiều (Mỹ), về cơ chế, Tổng thống Nga không nhất định phải làm tương tự bởi trước đó ngày 3/9, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev đã đến tham dự tang lễ ông Karimov. Tuy nhiên, ông Putin không niềm nở đến vấn đề đó và thậm chí còn quỳ trước chiêu mộ nhà chỉ huy Uzbekistan để tỏ lòng thành kính. Đa chiều dẫn nguồn hãng thông tấn Interfax (Nga) ngày 7/9 bật mí, trong cuộc thảo luận với Thủ tướng Uzbekistan, Putin cho biết Nga sẽ nỗ lực trên mọi bình diện để hỗ trợ sự phát triển mối quan hệ song phương. Tổng thống Nga Putin (trái) đã từng có những cuộc tiếp xúc với cố Tổng thống Uzbekistan Karimov. (Ảnh: sputniknews) “Chỉ đạo Uzbekistan có thể coi Nga là người bạn đáng tin cẩn nhất”, Tổng thống Putin nhấn mạnh. Theo giới quan sát, tuyên bố trên phát đi thông điệp Moscow vẫn sẽ cố gắng giúp đỡ chính quyền Tashkent, dù Uzebkistan không còn là thành viên Tổ chức Hiệp ước bình yên số đông (CSTO). Vài quan điểm cho rằng, động thái trên của nhà chỉ huy Nga cho thấy, Moscow muốn tăng cường ảnh hưởng tại Trung Á cũng như Uzbekistan và biến khu vực này thành “người của bản thân mình”. Bởi ngoài Nga, một thế lực lớn khác đang nổi lên tại đây: Trung Quốc. Bắc Kinh luôn coi Trung Á như một hậu phương chiến lược và điểm trung chuyển giao dịch trên bờ với châu Âu. Vai trò của Bắc Kinh tại Uzbekistan sẽ không dứt mở mang bởi hiện Trung Quốc đang có sức ảnh hưởng kinh tế lớn nhất tại khu vực này. Sàn đấu riêng của nhị “ông lớn” Nằm trên “đoạn đường tơ lụa”, Uzbekistan hiện nổi lên là đối tác làm ăn có vai trò cần thiết trong ý tưởnrg “Một vành đai, một con đường” và chiến lược năng lượng Trung Á của TQuốc. Dường như đó, tổng thống vừa qua đời Islam Karimov luôn nỗ lực hạn chế nhạo sự tác động của Nga tại Trung Á. Do vậy, đây là cơ hội để Nga kéo gần hơn quan hệ với Uzbekistan. Giới phân tích nhận định, những năm vừa qua, hoạt động kinh tế của TQuốc tại non sông Trung Á này ngày càng sản xuất, khi mà Moscow duy trì tác động lớn đến chính trị và quân sự trong khu vực. Sau cái chết của Karimov, Uzbekistan sẽ trở thành “sàn đấu riêng” của Trung Quốc và Nga, song song cũng có thể làm quan hệ Nga – Trung đương đầu với những thách thức mới. Cũng có ý kiến nghĩ là, Trung Quốc, Nga và các non sông phương Tây chẳng phải hy vọng Uzbekistan rơi vào khủng hoảng, tạo điều kiện cho đơn vị nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) sản xuất. Nói bí quyết khác, Nga – Trung cũng có lợi ích bình thường tại Trung Á. Một học giả chính trị tại Kazakhstan cho rằng, Uzbekistan không có mối quan hệ “nghiêm ngặt” với Nga như Kazakhstan. Cố Tống thống Karimov luôn muốn duy trì mối quan hệ căn bằng giữ Nga, TQuốc và Mỹ. Khác lạ là mối quan hệ Mỹ – Uzbekistan vừa mới đây đang trở thành “nồng ấm”. Thủ tướng China Lý Khắc Cường đến viếng cố Tổng thống Karimov tại Đại sứ quan Uzebekistan ở Bắc Kinh. (Ảnh: Tân Hoa Xã) Dĩ nhiên, sau cái chết của Karimov, những công ty quyền lực tại Tashkent có thể sẽ chuyến hướng “thân” Nga. Nhưng bởi bây chừ ảnh hưởng kinh tế của Moscow đang suy giảm và “dường” sức tác động cho Bắc Kinh – chủ đầu tư chính tại Uzbekistan nên đây cũng có thể là nhân tố làm giới lãnh đạo mới nước này cần lưu ý. Hình như, chuyên gia tìm hiểu Trung Á của Nga – ông Kurt Akhmetov liệt kê, thị trấn hội Uzbekistan do hiện do thanh niên chỉ đạo. Khoảng nhị mươi năm nay họ chịu sự tác động giáo dục từ Karimov nên rất khó để nói nước này sẽ ngay tức tốc quay sang “thân” Nga. “Tác động của TQuốc tại khu vực Trung Á đang càng ngày càng mở mang, thậm chí còn vượt xa cả Mỹ. Nga sẽ gặp gỡ sức ép không nhỏ xíu vì tầm ảnh hưởng này”, Kurt Akhmetov nhấn mạnh. Markov – học giả chính trị có quan hệ thân thiện với điện Kremlin cũng nghĩ rằng, sau cái chết của Karimov, China sẽ tiếp diễn mở mang tác động kinh tại Uzbekistan và Trung Á. Nga nên dùng các phương án chính trị để hạn chế ảnh hưởng cũng như thường để cho Bắc Kinh chi phối địa vị chủ đạo của Moscow ở khu vực. Nga-Trung có cùng “chống” Mỹ? Theo truyền thông Nga, tác động của Mỹ ở Trung Á đang suy yếu nên nếu như Nga – Trung hợp tác, đây sẽ là “lá chắn” vững chắc để bảo kê sự ổn định của khu vực này. Hãng RIA Novosti lại nghĩ rằng, trước tình hình hiện nay, Mỹ cũng sẽ tích cực tham gia tham gia “ván cờ” Trung Á, cũng như Uzbekistan, bằng cách thức lợi dụng “quyền lực mềm” thu hút tầng lới lãnh đạo mới tại khu vực này. Dĩ nhiên, đây chẳng phải việc thuận tiện vì Nga cũng có đủ thời gian để học theo “chiêu trò” này nhằm giải quyết được ích lợi tổ quốc. Dường như đó,một số quan niệm nghĩ rằng, Mỹ bản chất không có nhiều “hứng thú” với khu vực này bởi sự suy giảm từ nguồn lực vốn đầu tư nội địa cũng như hiện tại Washington đang có những công trình khác cần thiết hơn. (Theo Soha News) Thích và chia sớt bài này trên